Tumanliklar va toʻdalar oʻlchami boʻyicha
Tumanliklar va toʻdalar: eng kichigidan eng kattasigacha 37 ta jism, haqiqiy oʻlchamlari bilan. Tarantul tumanligi, Kil tumanligi, Yuguruvchi Joʻja tumanligi, Messier 2, Omega Sentavr, Hulkar, Burgut tumanligi, Messier 4…
3D da koʻring: tumanliklar va toʻdalar
| # | Nomi | Diametri |
|---|---|---|
| 1 | Skat tumanligi Sayyorasimon tumanlik | 0,04 yorugʻlik yili |
| 2 | Tuxum tumanligi Proto-sayyorasimon tumanlik | 0,14 yorugʻlik yili |
| 3 | Qizil Kvadrat tumanligi Ikki qutbli tumanlik (MWC 922) | 0,20 yorugʻlik yili |
| 4 | NGC 3918 Sayyorasimon tumanlik | 0,22 yorugʻlik yili |
| 5 | IC 418 Sayyorasimon tumanlik | 0,26 yorugʻlik yili |
| 6 | Bumerang tumanligi Sayyorasimon tumanlik oldi bosqichi | 0,32 yorugʻlik yili |
| 7 | Barnard 68 Qorongʻi bulut (Bok globulasi) | 0,40 yorugʻlik yili |
| 8 | Saturn tumanligi Sayyorasimon tumanlik | 0,46 yorugʻlik yili |
| 9 | Kichik Arvoh tumanligi Sayyorasimon tumanlik | 0,50 yorugʻlik yili |
| 10 | Mushuk koʻzi tumanligi Sayyorasimon tumanlik | 0,50 yorugʻlik yili |
| 11 | IC 4593 Sayyorasimon tumanlik | 0,54 yorugʻlik yili |
| 12 | Limon Boʻlagi tumanligi Dumaloq sayyorasimon tumanlik (IC 3568) | 0,60 yorugʻlik yili |
| 13 | Gomunkulus tumanligi Eta Kil otib chiqargan ikki boʻlak | 0,70 yorugʻlik yili |
| 14 | NGC 7662 Sayyorasimon tumanlik | 0,78 yorugʻlik yili |
| 15 | Miltillovchi tumanlik Sayyorasimon tumanlik (NGC 6826) | 0,80 yorugʻlik yili |
| 16 | Halqa tumanligi Sayyorasimon tumanlik | 0,90 yorugʻlik yili |
| 17 | Yupiter Arvohi tumanligi Sayyorasimon tumanlik (NGC 3242) | 0,94 yorugʻlik yili |
| 18 | Qum soati tumanligi Sayyorasimon tumanlik | 1,00 yorugʻlik yili |
| 19 | Ustritsa tumanligi Sayyorasimon tumanlik | 1,14 yorugʻlik yili |
| 20 | Qoʻsh oqim tumanligi Sayyorasimon tumanlik | 1,20 yorugʻlik yili |
| 21 | Chumoli tumanligi Ikki qutbli sayyorasimon tumanlik (Menzel 3) | 1,20 yorugʻlik yili |
| 22 | Eskimos tumanligi Sayyorasimon tumanlik | 1,24 yorugʻlik yili |
| 23 | NGC 2346 Kapalaksimon sayyorasimon tumanlik | 2,80 yorugʻlik yili |
| 24 | Boyqush tumanligi Sayyorasimon tumanlik (M97) | 2,80 yorugʻlik yili |
| 25 | Ot Boshi tumanligi Qorongʻi tumanlik (Barnard 33) | 3,00 yorugʻlik yili |
| 26 | Spiral tumanlik Sayyorasimon tumanlik | 5,74 yorugʻlik yili |
| 27 | Qisqichbaqa tumanligi Oʻta yangi yulduz qoldigʻi | 11,0 yorugʻlik yili |
| 28 | Orion tumanligi Yulduz hosil qiluvchi tumanlik | 24,0 yorugʻlik yili |
| 29 | Jodugar Boshi tumanligi Aks ettiruvchi tumanlik (IC 2118) | 60,0 yorugʻlik yili |
| 30 | Messier 4 Sharsimon yulduz toʻdasi | 60,0 yorugʻlik yili |
| 31 | Burgut tumanligi Yulduz hosil qiluvchi tumanlik | 70,0 yorugʻlik yili |
| 32 | Hulkar Ochiq yulduz toʻdasi | 86,0 yorugʻlik yili |
| 33 | Omega Sentavr Sharsimon yulduz toʻdasi | 150 yorugʻlik yili |
| 34 | Messier 2 Sharsimon yulduz toʻdasi | 150 yorugʻlik yili |
| 35 | Yuguruvchi Joʻja tumanligi Yulduz hosil boʻlayotgan tumanlik (IC 2944) | 160 yorugʻlik yili |
| 36 | Kil tumanligi Yulduz hosil qiluvchi tumanlik | 460 yorugʻlik yili |
| 37 | Tarantul tumanligi Yulduz hosil qiluvchi tumanlik | 1 000 yorugʻlik yili |
Tumanliklar va toʻdalar
Tarantul tumanligi
Katta Magellan Bulutidagi Tarantul tumanligi — yaqinimizdagi eng katta va eng faol yulduz beshigi.
Kil tumanligi
Kil tumanligi — Somon Yoʻlidagi eng katta va eng yorqin yulduz hosil qiluvchi bulutlardan biri, Orion tumanligidan toʻrt barobar katta.
Yuguruvchi Joʻja tumanligi
Yuguruvchi Joʻja tumanligi, IC 2944, — Sentavr turkumidagi vodorod buluti, u yoshi taxminan 3 mln yil boʻlgan issiq yosh yulduzlar nurida pushti rangda porlaydi.
Messier 2
Messier 2 — Qovgʻa turkumidagi, Somon Yoʻli galosining olis qismidagi boy va dumaloq sharsimon yulduz toʻdasi.
Omega Sentavr
Omega Sentavr — Somon Yoʻli atrofida aylanadigan eng katta sharsimon toʻda: diametri 150 yorugʻlik yili boʻlgan sharda oʻn millionga yaqin qadimiy yulduz.
Hulkar
Hulkar (Pleyadalar), yoki Yetti opa-singil — yosh, issiq moviy yulduzlar toʻdasi, Yerga eng yaqinlaridan biri va oddiy koʻzga eng koʻzga tashlanadiganlaridan biri.
Burgut tumanligi
Burgut tumanligi — yangi yulduzlar tugʻilayotgan, markazidagi yosh toʻda yoritgan gaz va chang buluti.
Messier 4
Messier 4 — Chayon turkumida Antares yaqinidagi sharsimon yulduz toʻdasi va Yerga eng yaqini.
Jodugar Boshi tumanligi
Jodugar Boshi — Eridan turkumida, Orion oyogʻi yaqinidagi xira aks ettiruvchi tumanlik.
Orion tumanligi
Orion tumanligi — eng yaqin katta yulduz beshigi, ichidagi yosh yulduzlar oʻyib chiqarayotgan nurli gaz gʻori.
Qisqichbaqa tumanligi
Qisqichbaqa tumanligi — 1054-yilda portlagan yulduz vayronalari; chaqnash uch hafta kunduzi ham koʻringan va uni xitoylik va yaponiyalik astronomlar qayd etgan.
Spiral tumanlik
Spiral tumanlik (Helix) — soʻnayotgan Quyoshsimon yulduz chiqarib tashlagan nurli gaz qobigʻi.
Ot Boshi tumanligi
Ot Boshi — Oriondagi qorongʻi bulutdan koʻtarilgan, IC 434 ning nur sochayotgan vodorodi fonida qorayib koʻringan chang va gaz ustuni.
Boyqush tumanligi
Boyqush tumanligi — Katta Ayiq turkumidagi dumaloq sayyorasimon tumanlik, kengligi taxminan 2,8 yorugʻlik yili boʻlgan oʻlayotgan yulduz gazi.
NGC 2346
NGC 2346 — ikki qutbli sayyorasimon tumanlik: belidagi zich halqadan puflab chiqarilgan ikkita katta pufak, xuddi kapalakdek.
Eskimos tumanligi
Eskimos tumanligi — soʻnayotgan Quyoshsimon yulduzning nurli gazi, biz uni old tomondan koʻramiz.
Chumoli tumanligi
Chumoli tumanligi — Goʻniya turkumidagi oʻlayotgan yulduzning gazi; u ikki koʻpikli boʻlakka puflangan, ulardan nariga esa toʻgʻri oqimlar choʻzilgan.
Qoʻsh oqim tumanligi
Qoʻsh oqim tumanligi — oq mitti sherigi bor soʻnayotgan yulduz chiqarib tashlagan bulut.
Ustritsa tumanligi
Ustritsa tumanligi — soʻnayotgan yulduz chiqarib tashlagan gaz qobigʻi.
Qum soati tumanligi
Qum soati tumanligi — soʻnayotgan yulduz chiqarib tashlagan, beli qisilib qum soatiga aylangan gaz.
Yupiter Arvohi tumanligi
Yupiter Arvohi — Gidra turkumidagi sayyorasimon tumanlik: oʻlayotgan yulduz uloqtirgan va uning issiq ochilib qolgan yadrosi yoritgan gaz.
Halqa tumanligi
Halqa tumanligi — soʻnayotgan yulduz chiqarib tashlagan gaz qobigʻi; yulduzning oʻzi endi markazdagi issiq oq mitti.
Miltillovchi tumanlik
Miltillovchi tumanlik, NGC 6826, bir necha qobiqli sayyorasimon tumanlik.
NGC 7662
NGC 7662 — Andromeda yulduz turkumidagi soʻnayotgan yulduz atrofidagi gaz qobigʻi.
Gomunkulus tumanligi
Gomunkulus — Eta Kil atrofidagi yupqa devorli, deyarli dumaloq ikki boʻlak.
Limon Boʻlagi tumanligi
Limon Boʻlagi, IC 3568, harorati 50 000 darajadan yuqori yulduz atrofida silliq tashqi qobiq ichida yorqin ichki qobigʻi bor sayyorasimon tumanlik.
IC 4593
IC 4593 — Gerkules yulduz turkumidagi soʻnayotgan yulduz puflab chiqargan gaz buluti.
Mushuk koʻzi tumanligi
Mushuk koʻzi tumanligi — soʻnayotgan yulduz tashlab yuborgan gaz va maʼlum sayyorasimon tumanliklarning eng batafsillaridan biri.
Kichik Arvoh tumanligi
Kichik Arvoh tumanligi — soʻnayotgan yulduz chiqarib tashlagan gaz halqasi; osmonda u Galaktikamiz markaziga yaqin koʻrinadi.
Saturn tumanligi
Saturn tumanligi — soʻnayotgan Quyoshsimon yulduz chiqarib tashlagan nurli gaz qobigʻi.
Barnard 68
Barnard 68 — Ilonchi turkumidagi kichik qorongʻi bulut, ichida hali yulduz yoʻq Bok globulasi.
Bumerang tumanligi
Bumerang tumanligi — Sentavr turkumidagi, gazini juda tez uloqtirayotgan oʻlayotgan yulduz.
IC 418
IC 418 — qizil gigant yulduzning bor-yoʻgʻi bir necha ming yil oldin tashlab yuborilgan tashqi qatlamlari.
NGC 3918
NGC 3918 — Sentavr yulduz turkumidagi soʻnayotgan yulduz atrofidagi nurli gaz.
Qizil Kvadrat tumanligi
Qizil Kvadrat — MWC 922 yulduzi atrofidagi tumanlik, 2007-yilda olingan yaqin infraqizil tasvirdan maʼlum.
Tuxum tumanligi
Tuxum tumanligi hali sayyorasimon tumanlik emas, balki undan oldingi bosqich.
Skat tumanligi
Skat tumanligi — maʼlum sayyorasimon tumanliklarning eng yoshi: uning gazi bor-yoʻgʻi bir necha oʻn yil oldin nur socha boshlagan.